get in touch
[email protected]
web design by teayou
[email protected]

Tư duy phản biện – Kỹ năng không thể thiếu khi làm “Ngành”

Marketing Communications là một lĩnh vực rộng lớn đòi hỏi nhiều nhóm kiến thức và kỹ năng khác nhau tuỳ theo định hướng và mức độ chuyên môn hoá mà bạn chọn lựa. Và cũng vì phải ưu tiên nhiều kiến thức và kỹ năng khác phổ biến hơn, nên đối với nhiều bạn trẻ, tư duy phản biện vẫn chỉ là một từ khoá hot nghe rất “nguy hiểm” và xa vời mà không có mấy ai thật sự nắm rõ ý nghĩa cũng như ứng dụng của nó. Thế nhưng cá nhân mình, sau khi đi làm đủ lâu và trải nghiệm đủ nhiều, mình cảm thấy tư duy phản biện đã trở thành một trong những kỹ năng không thể thiếu, đặc biệt là trong bối cảnh bão hoà thông tin hiện nay.

Vậy thì mình hy vọng những nội dung mình chia sẻ thông qua bài viết này có thể góp phần thuyết phục bạn về tầm quan trọng của kỹ năng thiết yếu này.

Tư duy phản biện là gì?

Trang web Foundation For Critical Thinking đưa ra định nghĩa sau:

Tư duy phản biện là một quá trình tư duy biện luận bao gồm các bước chủ động khái quát hoá, phân tích, tổng hợp và đánh giá những thông tin thu thập được thông qua việc quan sát, trải nghiệm, suy tưởng, lập luận hoặc giao tiếp nhằm định hướng cho quan điểm và hành vi.

Đọc xong định nghĩa này bạn có muốn bỏ cuộc khỏi đọc tiếp phần còn lại của bài viết này khum?

Tuy định nghĩa chính thống thì “nguy hiểm” vậy đó nhưng thật ra tư duy phản biện chỉ đơn giản là quá trình giúp bạn chủ động hệ thống hoá và xử lý thông tin để hiểu rõ bản chất sự vật sự việc hơn, từ đó có thể đưa ra những quyết định đúng đắn hơn cho bản thân mình.

Liệu bạn đã hiểu rõ tư duy phản biện là gì?

Vậy mình cùng hệ thống hoá và xử lý lại mớ định nghĩa lùng nhùng ở trên nha. Tư duy phản biện là một quá trình mà mỗi khi đón nhận thông tin thì mình sẽ phải thực hành các bước sau:

  • Khái quát hoá
  • Phân tích
  • Tổng hợp
  • Đánh giá

Những thông tin mình đón nhận đó có thể đến từ những nguồn như:

  • Quan sát
  • Trải nghiệm cá nhân
  • Suy tưởng về một sự vật sự việc nào đó
  • Lập luận, suy luận
  • Giao tiếp với người khác

Và sau khi xử lý xong những thông tin này bạn sẽ có thể đưa ra những định hướng đúng đắn cho (a) quan điểm và (b) hành vi của chính mình.

Nói cách khác, tư duy phản biện chính là một quá trình đi ngược lại với suy nghĩ thụ động đã trở thành phản xạ của chúng ta trong cuộc sống hàng ngày. Vậy thì tại sao việc làm “trái với tự nhiên” này lại quan trọng và cần thiết?

Vì sao tư duy phản biện là cần thiết?

Mỗi ngày não bộ của chúng ta sinh ra hàng nghìn suy nghĩ, quan điểm và cảm nhận khác nhau, và đa phần chúng đều diễn ra một cách tự động mà không mang tính chất phản biện. Điều này hoàn toàn bình thường và hợp lý vì nếu mỗi hành vi hàng ngày chúng ta trải qua (ví dụ như chuyện ăn uống, hít thở, đi lại chẳng hạn) đều đòi hỏi phải tư duy chủ động, thì đầu óc mình làm gì còn dung lượng để xử lý những nhiệm vụ khác nữa, đúng không nè?

Chỉ đến khi chúng ta cần phải xác định một quan điểm hoặc hành vi có tầm ảnh hưởng đến cuộc sống của mình (có nên đi du học hay không? nên chọn chuyên ngành A hay B? trước khi CT16 áp dụng toàn thành phố thì có nên dự trữ lương thực không?) thì tầm quan trọng của tư duy phản biện mới thể hiện rõ ràng nhất. Bởi vì nếu không có tư duy phản biện, chúng ta sẽ dễ dàng bị lung lay trước quan điểm của người khác, hoặc quá tin vào định kiến của chính mình mà không chấp nhận một góc nhìn hợp lý hơn.

Không có tư duy thì không thể giải quyết vấn đề một cách thấu đáo

Cụ thể hơn, nếu bạn có ý định theo đuổi công việc trong lĩnh vực Marketing Communications, đây sẽ là những thử thách mà bạn cần có tư duy phản biện để vượt qua:

  • Chọn lọc thông tin: Rõ ràng để thích nghi và phát triển tốt trong “Ngành” bạn cần nắm bắt những xu hướng, những tin tức mới đang diễn ra, đồng thời cũng phải không ngừng học hỏi để theo kịp với lĩnh vực thay đổi chóng mặt này. Thế nhưng với tình trạng bão hoà thông tin từ báo chí cho đến mạng xã hội, làm sao chúng ta nhận biết được kiến thức nào cần dung nạp, xu hướng nào cần được ứng dụng và quan điểm nào cần học theo? Nếu không có tư duy phản biện, bạn sẽ rất dễ dàng bị “dắt mũi” bởi những nội dung không thực tế hoặc thậm chí sai lệch, từ đó đưa ra những quyết định gây ảnh hưởng không chỉ đến cá nhân mình mà còn là tập thể và thị trường nữa. Những case study về khủng hoảng truyền thông tại Việt Nam trong thời gian qua (Masan đánh nước mắm truyền thống, Dutch Lady soi vi khuẩn trong sữa, v.v…) đều là những ví dụ về việc những người trong cuộc đã không nhìn nhận đúng bản chất sự vật sự việc hoặc xử lý thông tin một cách thiếu chiều sâu.
  • Giữ vững chính kiến: Đã đi làm “Ngành” thì việc hợp tác, làm việc nhóm là không thể tránh khỏi. Mà trong một tập thể thì “chín người mười ý” cũng là chuyện thường tình. Vậy thì đối với những trường hợp mà ý kiến của bạn đi ngược lại với đám đông, liệu bạn có đủ cơ sở lý luận để bảo vệ cho quan điểm của mình? Hay là chỉ cần vài câu hỏi từ các thành viên trong nhóm hoặc một số góp ý từ cấp trên đã đủ khiến bạn lung lay? Trong môi trường làm “Ngành” năng động và đầy cạnh tranh, nếu bạn không thể giữ vững chính kiến của mình, thì mức độ đóng góp của bạn cho mỗi dự án cũng sẽ bị giới hạn. Điều này cũng có nghĩa là bạn chẳng thể nào để lại dấu ấn riêng, và việc bị đào thải là không thể tránh khỏi.
  • Sáng tạo không ngơi nghỉ: Đã có hứng thú với “Ngành” thì hẳn là bạn cũng hiểu tầm quan trọng của những giải pháp sáng tạo trong công việc này rồi. Thế nhưng rất nhiều bạn dù chưa đi làm sáng tạo ngày nào, hoặc chỉ là những tấm chiếu mới trải đã có những lo lắng hoang mang về việc “làm sao có thể không ngừng nghĩ ra ý tưởng mới? lỡ như mình cạn kiệt ý tưởng thì sao?” Câu trả lời của mình sau 8 năm gắn bó với công việc sáng tạo chính là có tư duy phản biện. Như mình đã có chia sẻ từ bài viết trước, quá trình nghĩ ý tưởng sáng tạo kỳ thực chỉ là đưa ra giải pháp cho những vấn đề của thương hiệu hoặc sản phẩm. Với tư duy phản biện, bạn có thể đánh giá và xử lý vấn đề một cách thấu đáo từ nhiều góc nhìn khác nhau mà không bị ảnh hưởng bởi cảm xúc hoặc định kiến cá nhân, từ đó đưa ra những giải pháp mới mẻ và hiệu quả cho dự án.
  • Phát triển bản thân: Quan điểm của mình xưa giờ vẫn vậy, công việc đến cuối cùng cũng chỉ là một phần của cuộc sống, là công cụ để mình trang trải cuộc sống, tạo ra giá trị cho xã hội và thể hiện năng lực của bản thân. Vậy nên một trong những khía cạnh mình cảm thấy mọi công việc đều phải đáp ứng được, đó là giúp mình hoàn thiện bản thân hơn từng ngày. Khi đi làm “Ngành” mình cảm thấy có được nhiều trải nghiệm đa dạng, mới mẻ và cũng thử thách bản thân mình qua mỗi dự án để mình không trở nên trì trệ và nhàm chán. Thế nhưng quá trình này sẽ chỉ hứng khởi và tươi mới nếu như bạn có thể đón nhận những đóng góp, thậm chí là phê phán từ mọi người, có thể nhìn thấy được bản chất của mỗi khó khăn mà mình đối mặt, đồng thời phân tích, tổng hợp, xử lý những thông tin này để biến chúng thành những bài học cuộc sống, làm phong phú thêm cho chiều sâu tâm hồn của chính mình. Và đây, cũng chính là lý do vì sao tư duy phản biện lại quan trọng đối với mình đến vậy.

Nếu bạn đã đọc được đến đây, mình hy vọng rằng bạn cảm thấy những lập luận và dẫn chứng của mình đủ hợp lý để tin theo và nhìn nhận đúng tầm quan trọng của tư duy phản biện. Bây giờ, có lẽ chỉ còn một câu hỏi duy nhất còn ở lại: biết rằng tư duy phản biện quan trọng như vậy, làm sao chúng ta có thể rèn luyện kỹ năng này?

Làm thế nào xây dựng tư duy phản biện?

Cá nhân mình đã dành rất nhiều thời gian tự tìm hiểu và mày mò áp dụng những bài tập tư duy trong nhiều năm để có thể rèn luyện tư duy phản biện cho mình. Không dám nhận là mình đã thật sự thành công, nhưng mình nghĩ mình có thể chia sẻ đến bạn một vài hành trang cơ bản để khởi đầu. Đây cũng là lý do vì sao hơn nửa năm qua mình đã ấp ủ một workshop chia sẻ cách rèn luyện tư duy phản biện mà đến tận bây giờ mới có đủ tự tin để chia sẻ đến các bạn.

Vậy thì sau khi đọc hết bài viết này, nếu bạn có mong muốn bắt đầu xây dựng tư duy phản biện cho bản thân, hãy tham gia workshop này cùng mình nhé!

Online Workshop: Critically Creative

Workshop trực tuyến giúp bạn phát triển tư duy phản biện trong cuộc sống hàng ngày và cách ứng dụng nó vào công việc. Đến với workshop này mình sẽ chia sẻ với các bạn một số cách để vượt qua định kiến cá nhân, phân tích và tổng hợp thông tin hiệu quả hơn, đồng thời dựa vào quy trình xử lý thông tin này để đưa ra những quan điểm và hành vi đúng đắn, phù hợp với định hướng của bản thân.

  • Thời gian: Chủ nhật ngày 08/08/2021 từ 2.30 pm đến 5.00 pm
  • Chi phí: 360.000 VNĐ/người
  • Ưu đãi cho nhóm bạn: 640.000 VNĐ/nhóm 2 người | 1.200.000 VNĐ/nhóm 4 người
  • Thời hạn đăng ký: từ nay đến hết ngày 02/08/2021.
  • Link đăng ký

Post a comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Chuyện Marketing đằng sau ly latte

View Project

Tư duy phản biện – Kỹ năng thiết yếu khi làm “Ngành”

View Project

Bạn có đang ngộ nhận về sáng tạo?

View Project

Bài học về CSR Communication từ câu chuyện sinh viên tình nguyện Hải Dương

View Project

Cannes Lions 2021: 3 xu hướng truyền thông đang lên ngôi

View Project